Uykunun önemi üzerine yapılan araştırmalar, beynin temizlik sürecinin gece boyunca hızlandığını ve sağlıklı bir beyin için uyku kalitesinin kritik olduğunu gösteriyor. Ancak, kaç saat uyumanın optimum olduğu uzun zamandır tartışılan bir konuydu. Oslo Üniversitesi'nden yapılan yeni bir araştırma, yaklaşık 47.000 kişinin verilerini inceleyerek uyku süresi ile beyin sağlığı arasındaki ilişkiyi detaylı bir şekilde analiz etti.

DAHA ÇOK YA DA AZ UYUMANIN ETKİSİ

Geniş çaptaki araştırmalar, geceleri beynin temizlik sisteminin hızlandığını ve bu sayede Alzheimer hastalığıyla bağlantılı toksik bileşiklerden arındığını gösteriyor. Büyük gruplar üzerinde yapılan çalışmalarda da uyku süreleri alışılmadık derecede kısa ya da uzun olan kişilerin sağlık durumlarının hafıza kaybı ve Alzheimer'ın ayırt edici özelliklerinden biri olan beyin küçülmesi de dâhil olmak üzere daha kötü olduğu tespit edilmiş.

OSLO ÜNİVERSİTESİ KONU HAKKINDA ARAŞTIRMA YAPTI

Yapılan çalışmalarla sadece uyku süresi ile sağlık arasındaki korelasyonlar tespit edilebiliyor ama yetersiz uykunun bir sağlık sorununa neden olup olmadığı söylenemiyor. Norveç Oslo Üniversitesinden Anders Fjell, böyle bir verinin randomize bir çalışmayla edinilebileceğini ancak bilim adına uyku alışkanlıklarını herhangi bir süre için değiştirmeyi kabul edecek fazla sayıda insan olmadığı için bunu yapmanın neredeyse imkânsız olduğunu belirtiyor.

Cam gibi bir cilt için koreli kadınların güzellik sırrını keşfet Cam gibi bir cilt için koreli kadınların güzellik sırrını keşfet

UYKU SÜRESİ VE BEYİN KÜÇÜLMESİ

İlk olarak, yaklaşık 47.000 kişiye ait mevcut verileri kullanarak zaman içinde uyku süresiyle ilişkili olarak beyin hacmine baktılar. Burada, en yüksek beyin hacmi 6,5 saatlik gece uykusuyla bağlantılıydı. Ekip daha sonra yaklaşık 4.000 kişiyi 11 yıla kadar takip eden bir analiz daha gerçekleştirdi. Bu durumda, çalışmanın başlangıcındaki uyku süresi ile bu süre zarfında beynin küçülmesi arasında bir bağlantı bulunamadı.

Fjell ilk analizdeki sonucun beyin küçülmesinin uyku bozukluğuna neden olmasıyla açıklanabileceğini, alternatif olarak ise örneğin doğal olarak daha küçük veya daha büyük beyinlere sahip insanların bilinmeyen bir nedenden dolayı daha az uyuma eğiliminde olabileceklerini söylüyor.

Araştırmacılar ayrıca, çalışmalardan birinde toplanan genetik verileri kullanarak yaklaşık 30.000 kişi için üçüncü bir analiz yaptı. Bu analiz, genetik olarak kısa ya da uzun uyku sürelerine yatkın olanların daha normal süreli uyuyanlara kıyasla daha küçük beyin hacimlerine sahip olmadıklarını ortaya koydu.

Shutterstock 420756877

AZ UYUMAK BEYNİ KÜÇÜLTÜR MÜ?

Fjell’e göre, bu sonuçlar bir araya getirildiğinde, yeterince uyumamanın beyni küçülttüğü fikrine meydan okuyor. Fjell, bulguların bir sonucu olarak kimseye uyku alışkanlıklarını kasıtlı olarak değiştirmelerini tavsiye etmese de insanların doğuştan gelen uyku gereksinimlerinde çok fazla doğal varyasyon olduğuna ve- koşullar tarafından uygun olduğu sürece- beynin “yeterince uyunduğundan” emin olacağına inanıyor.

CALİFORNİA ÜNİVERSİTESİ 8 SAATİ ÖNERİYOR

Ekibin vardığı sonuçların herkesi ikna etmesi pek olası değil. İnsanlara gecede 8 saat uyumalarını tavsiye eden Berkeley'deki California Üniversitesinden sinir bilimi ve psikoloji profesörü Matthew Walker, beyin sağlığının temel ölçütünün toplam beyin hacmi değil, nöron yoğunluğu olduğunu söylüyor.

Walker ayrıca uyku kalitesinin en önemli ölçütünün, insanların toplam uyku miktarından ziyade, beyin dalgalarının yavaşladığı derin uykuda ne kadar zaman geçirdikleri olduğunu belirtiyor. Walker’ın bu görüşü, New York, Rochester Üniversitesinden sinir bilimci Maiken Nedergaard'ın beynin glimfatik sistem adı verilen atık temizleme sistemi keşfini de destekliyor. Beyindeki amiloidlerin temizlenmesi derin uyku sırasında yoğunlaşıyor.

DERİN UYKU İLK 4 SAATTE GERÇEKLEŞİYOR

Ancak Fjell, derin uykunun genellikle gecenin ilk 4 saatinde gerçekleştiğine dikkat çekiyor. Bundan daha fazla uykunun bu temizlenmeyi daha da kolaylaştırıp kolaylaştırmayacağının da belli olmadığını vurguluyor.

Nedergaard, daha büyük beyin hacminin gecede sadece 6,5 saat uykuyla bağlantılı olduğu bulgusu nedeniyle yapılan araştırmanın önemli bir çalışma olduğunu söylüyor. Şaşırtıcı olan ise optimum uyku süresinin şu anda tavsiye edilenden daha kısa olduğu.

Kaynak: Tübitak

Editör: Ayşegül Yaşar